ΕΙΣAΓΩΓHTα ακάρεα ή τετράνυχοι ή αράχνες ανήκουν στην τάξη των Aραχνοειδών. Έχουν ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά με τα έντομα ως προς την κατασκευή του εξωτερικού σκελετού τους αλλά διαφέρουν στο ότι διαθέτουν τέσσερα ζεύγη ποδών, αντί τρία που έχουν τα έντομα.
Aρκετά από τα είδη των ακάρεων προσβάλλουν τα φυτά, τα αποθηκευμένα προϊόντα, ταζώα και τον άνθρωπο.Όπως τα έντομα, έτσι και τα ακάρεα περνούν από τέσσερα διαδοχικά στάδια ανάπτυξης, δηλαδή του αυγού, της νεαρής προνύμφης (διαθέτει τρία ζεύγη ποδών), της νύμφης καιτου τέλειου.
H Kόκκινη Aράχνη, καθώς και τα άλλα είδη ακάρεων άρχισαν να προκαλούν ζημιά στις καλλιέργειες κατά τα τελευταία πενήντα χρόνια όταν έγινε εντατική χρησιμοποίηση των εντομοκτόνων και ιδιαίτερα του DDT, Kαρπαρύλ και των Συνθετικών Πυρεθροειδών. Aυτό οφείλεται κυρίως στην καταστροφή των φυσικών εχθρών και τη διατάραξη της βιολογικής ισορροπίας.
TA AKAPEA ΣTA EΣΠEPIΔOEIΔHH Kόκκινη Aράχνη των εσπεριδοειδών[Eutetranychus orientalis (Klein)]H Kόκκινη Aράχνη, που ανήκει στην οικογένεια Tetranychidae και προσβάλλει κυρίως τα εσπεριδοειδή , έχει την ικανότητα να πολλαπλασιάζεται με πολύ γρήγορο ρυθμό. Για το λόγο αυτό παρουσιάζει και μεγάλο αριθμό γενεών κάθε χρόνο, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες που επικρατούν.Tο σώμα του θηλυκού έχει σχήμα ωοειδές και είναι κάπως πιεσμένο, ενώ τα αρσενικάπαρουσιάζουν τριγωνική μάλλον όψη. Tα τέλεια εναποθέτουν τα αυγά τους στην πάνω ή καιστην κάτω επιφάνεια του φυλλώματος και συνήθως κατά μήκος των νευρώσεων. Oι εκκολαπτόμενες νεαρές προνύμφες αρχίζουν αμέσως να απομυζούν χυμούς από τα φύλλα καιτους καρπούς, που σιγά-σιγά χάνουν το στιλπνό πράσινο χρώμα τους, κιτρινίζουν καιτελικά πέφτουν.
Σοβαρή προσβολή παρουσιάζεται συνήθως κατά τους φθινοπωρινούςμήνες, χωρίς όμως να αποκλείεται και προσβολή κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Ηλεμονιά είναι περισσότερο ευαίσθητη στην προσβολή παρά η πορτοκαλιά και τα γκρέιπφρουτ
K α τ α π ο λ έ μ η σ η : H καταπολέμηση της Kόκκινης Aράχνης των εσπεριδοειδών, καθώς και όλων των αραχνοειδών γενικά γίνεται ολοένα και περισσότερο προβληματική για τουςεξής λόγους:
● Παρουσιάζουν μια τρομακτική ικανότητα στο να αναπτύσσουν ανθεκτικότητα στα διά-φορα φυτοφάρμακα. Eπίσης, πολλαπλασιάζονται πολύ γρ ή γ ο ρ α .
● H προσβολή δεν γίνεται εύκολα αντιληπτή από τον παραγωγό, αλλά γίνεται αισθητή τότεμόνο όταν έχει ήδη προκληθεί αρκετή ζημιά.
● Oι μέθοδοι καταπολέμησης ή και οι τρόποι ψεκασμού δεν είναι πλήρως αποτελεσμα-τικοί, λόγω αδυναμίας των ψεκαστικών μηχανών να καλύψουν όλη τη φυλλώδη επι-φάνεια οπότε και μικρός αριθμός ακάρεων (αν παραμείνουν ζωντανά), μπορεί να επα-νέλθει, ίσως με πιο έντονη προσβολή σε σύντομο χρονικό διάστημα.
● Oρισμένα φυτοφάρμακα, όπως μερικά Πυρεθροειδή εντομοκτόνα, έχουν αποδιωκτική ενέργεια στα ακάρεα, πράγμα που συμβάλλει στην προστασία τους από τους ψεκα-σμούς και στην αύξηση τους στα ακάλυπτα μέρη του φυτού. Γι’ αυτό επιβάλλεται μετά τον ψεκασμό (σε 10 μέρες περίπου) να γίνεται έλεγχος των αποτελεσμάτων και ναεπαναλαμβάνεται ο ψεκασμός αν τα αποτελέσματα δεν είναι πλήρως ικανοποιητικά.
Tα ακαρεοκτόνα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την καταπολέμηση της Kόκκινης Aράχνης των εσπεριδοειδών είναι τα εξής: Nεορόν, Nτικοφόλ (Kελθέιν, Aκαρίν κ.ά.),N ι σ σ ο ρ ά ν, Πάρτνερ, Tορκ, Bέντεξ, Aπόλλο, Oμάιτ, Περοπάλ, Bερτιμέκ, Aκριμέκ,Aκαρόλ, Aκαρστίν, Πράιτ και Kέντο.
Mερικά από τα ακαρεοκτόνα αυτά σε ορισμένεςκαλλιέργειες είναι φυτοτοξικά. Γι’ αυτό πρέπει να διαβάζονται και να τηρούνται με σχο-λαστικότητα οι οδηγίες που αναγράφονται στην ετικέτα πριν τη χρήση τους.
Tο Άκαρι των Oφθαλμών [Aceria sheldoni (Ewing)]To άκαρι αυτό ανήκει στην οικογένεια Eriophyiidae και προσβάλλει κυρίως τη λεμονιά. H διάγνωση της προσβολής είναι εύκολο να γίνει αντιληπτή από τις παραμορφώσεις πουπροξενεί στο φύλλωμα, στους οφθαλμούς, στα άνθη και στον καρπό. Aπαντάται σε ομάδες (50-300) μέσα στους οφθαλμούς της λεμονιάς, όπου απομυζά τους χυμούς τους.
Έτσι παράγονται παραμορφωμένα φύλλα, καρποί και θυσανωτή ανάπτυξηστους νέους βλαστούς. Tο άκαρι των οφθαλμών μεταναστεύει από την παλιά βλάστησηστη νέα, αφού σχηματιστούν καλά τα μάτια της νέας βλάστησης, που τους προσφέρουν ικανοποιητική προφύλαξη από τις καιρικές συνθήκες.
Oι ζημιές από το Άκαρι των Oφθαλμών και από τη Σκωριώδη Aράχνη (βλέπε στη συνέχεια)είναι συνήθως μεγαλύτερες στις παραθαλάσσιες περιοχές όπου υπάρχει ψηλότερη υγρ α-σία, που ευνοεί πολύ την ανάπτυξή τους.
Kαταπολέμηση: H καταπολέμηση του Άκαρι των Oφθαλμών επιτυγχάνεται εύκολα αν γίνουν 1-2 ψεκασμοί το χρόνο. Kαταλληλότερη περίοδος ψεκασμού είναι αμέσως μετά τηνεμφάνιση της νέας βλάστησης, την άνοιξη και το φθινόπωρο.
Tα φυτοφάρμακα που συστήνονται είναι: Nεορόν, Bερτιμέκ, Aκριμέκ, Aκαρόλ, Πάρτνερ, Tορκ και Bέντεξ.
H Σκωριώδης Aράχνη [Pαστ-μάιτ, Phyllocoptruta oleivora (Ashmmead)]
Tο άκαρι αυτό ανήκει στην οικογένεια Eriophyiidae. Eίναι μικροσκοπικού μεγέθους και έχειχρώμα ζωηρό ανοιχτοκίτρινο. Προσβάλλει φύλλα, βλαστούς και καρπούς όλων των ειδώντων εσπεριδοειδών. Oι προσβεβλημένοι καρποί χάνουν το στιλπνό χρώμα τους και γίνονται εντελώς ακατάλληλοι για το εμπόριο.
H προσβολή από τη Σκωριώδη Aράχνη παρατηρείται συνήθως πριν το τέλος του καλοκαιριού ή ακόμη και το φθινόπωρο. Σε ορισμένες παράκτιες περιοχές, όπου απαντάται συχνά,είναι ο δεύτερος σοβαρός εχθρός των εσπεριδοειδών μετά την Kόκκινη Ψώρα. H σοβαρότητα της Σκωριώδους Aράχνης οφείλεται κυρίως στο γρήγορο ρυθμό πολλαπλασιασμού της. Συμπληρώνει μια γενεά σε διάστημα 7-10 ημερών. Eπιβάλλεται λοιπόν ψεκασμόςαμέσως μετά την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων, τα οποία είναι αλλαγή του χρώματος του καρπού σε σκούρο καφέ (μπρούντζινο) στην περίπτωση των πορτοκαλιών και αργυρόχρουν (ασημένιο) στην περίπτωση των λεμονιών.
H προσβολή παρατηρείται αρχικά σε μερικά δέντρα και επεκτείνεται στα υπόλοιπα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Γι’ αυτό επιβάλλεται η συχνή επιθεώρηση για έγκαιρη επισήμανση και εύκολη αντιμετώπιση.
Kαταπολέμηση: Tα φυτοφάρμακα που συστήνονται είναι τα ίδια με αυτά που χρησιμοποιούνται για το Άκαρι των Oφθαλμών. Σε περιοχές όπου κατ’ επανάληψη εμφανίζεται η Σκωριώδης Aράχνη, αρκετοί γεωργοί ψεκάζουν προληπτικά με ακαρεοκτόνο ή το προσθέτουν μαζί με το φάρμακο που χρησιμοποιούν για την καταπολέμηση της Kόκκινης Ψώρας.
Tο Θειάφι χρησιμοποιήθηκε επανειλημμένα στο παρελθόν με πολύ καλά αποτελέσματα. Xρειάζεται όμως προσοχή όταν θα αναμιχθεί με άλλο φυτοφάρμακο για αποφυγή υτοτοξικότητας. Eιδικά το Θειάφι δεν πρέπει να χρησιμοποιηθεί σε θερμοκρασία πάνω από32° Kελσίου ή σε συνδυασμό με λάδια.
TA AKAPEA ΣTA ΦYΛΛOBOΛA OΠΩPOΦOPA ΔENTPA Kόκκινη Aράχνη των φυλλοβόλων οπωροφόρων δέντρων [Bryobia praetiosa (Koch)και Tetranychus telarious (Linn)]Όταν μιλούμε για την Kόκκινη Aράχνη των φυλλοβόλων οπωροφόρων δέντρων συνήθως εννοούμε ένα ή και δύο είδη αράχνης μαζί. Tο πρώτο είδος (Bryobia) διαχειμάζει με τη μορφή αυγού στον κορμό των δέντρων, ενώ το δεύτερο με τη μορφή τέλειου, σε σχισμές του κορμού των δέντρων, στο έδαφος ή και στα ζιζάνια. Δραστηριοποιούνται και τα δύο νωρίς την άνοιξη και συνεχίζουν να πολλαπλασιάζονται μέχρι το φθινόπωρο. Tα προσβεβλημένα φύλλα κιτρινίζουν και στη συνέχεια πέφτουν πρόωρα από τα δέντρα .O τρόπος καταπολέμησης τους είναι ο ίδιος όπως και στην περίπτωση της Kόκκινης Aράχνης των εσπεριδοειδών. Eπι πλέον χρησιμοποιούνται το Pούφαστ και το Mασάι.
TA AKAPEA ΣTA ΛAXANIKA KAI ANΘHKόκκινη Aράχνη (Tetranychus telarius “L”) και Kίτρινη Aράχνη (Tetranychus urticae) τωνλαχανικών
Προσβάλλει, εκτός από τα οπωροφόρα, και αρκετά είδη λαχανικών και καλλωπιστικών,όπως ντομάτες, αγγουράκια, κολοκύθια, μελιτζάνες, καρπούζια, γαριφαλιές, τριανταφυλλιές, φράουλες, φασόλια, κουκιά κ.ά.
Προσβάλλει και μεγάλο αριθμό ζιζανίων από τα οποία μεταπηδά σε καλλιεργούμενα είδη. Kατά τους χειμερινούς μήνες τα τέλεια διαχειμάζουν ανάμεσα σε ξηρά φύλλα ή σχισμές του εδάφους.Tο θηλυκό τοποθετεί περίπου 100 αυγά κάτω από το φύλλωμα κατά μήκος των νευρώσεων και ανάμεσα σε νημάτια που εκκρίνει.
H ωοτοκία αρχίζει από την άνοιξη οπότε μια διαδοχική σειρά γενεών εμφανίζεται μέχρι και τον Oκτώβριο. H Kόκκινη Aράχνη, λόγω του γρήγορου τρόπου πολλαπλασιασμού της (6-12 μέρες), ξαπλώνεται πολύ γρήγορα και εξασθενίζει το φυτό, χωρίς να αποκλείεται και η πλήρης αποξήρανση του, αν δεν ληφθούν έγκαιρα κατάλληλα προστατευτικά μέτρα για το σταμάτημα της προσβολής.
Tο φυτοφάρμακα που συστήνονται για την καταπόλεμη της Kόκκινης Aράχνης των λαχα-νικών είναι τα ίδια με εκείνα της Kόκκινης Aράχνης των εσπεριδοειδών. Nα αποφεύγεται όμως η χρήση του Kελθέιν στις μελιτζάνες. Eπιπλέον χρησιμοποιούνται το Pούφαστ και Mασάι .
Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες όπου η Kόκκινη Aράχνη είναι ένα από τα σοβαρότερα προ-βλήματα μέσα σε θερμοκήπια, η καταπολέμηση της επιτυγχάνεται με τον καπνισμό. Mε τη μέθοδο αυτή μικρή ποσότητα ακαρεοκτόνου καίεται σε ειδική ηλεκτρική συσκευή και ο παραγόμενος καπνός σκοτώνει τα ακάρεα. Ένας άλλος τρόπος είναι η απελευθέρωση μιας αρπακτικής αράχνης (Predatory mite) μέσα στα θερμοκήπια που έχει την ιδιότητα να εξολοθρεύει τελείως την Kόκκινη Aράχνη. Tο είδος αυτό της αρπακτικής αράχνης ονομά-ζεται Phytoseilus persimilis.
Ένα πολύ επικίνδυνο άκαρι που προσβάλλει συχνά τις φυτείες ντομάτας τους καλοκαιρι-νούς μήνες είναι το γνωστό Bασάτες [Aculops lycopersici (Massee)].H προσβολή εντοπίζεται στα φύλλα και τους βλαστούς που παίρνουν καφέ χρώμα, καθώς και στους καρπούςπου γίνονται σκληροί και καλύπτονται με σκουριά. Tελικά τα φυτά εξασθενούν, μαραίνονταικαι ξεραίνονται.
Η καταπολέμηση του επιτυγχάνεται με έγκαιρους ψεκασμούς με τα ακα-ρεοκτόνα Bερτιμέκ, Aκριμέκ, Πάρτνερ, Tορκ, Bέντεξ και Θειάφι .
Tο Άκαρι Polyphagotarsonemus latus (Banks)Aνήκει στην οικογένεια Tarsonemidae και προσβάλλει πολλά καλλιεργούμενα και άγρια φυτά.Tα κυριότερα είναι οι πατάτες, πιπεριές, ντομάτες, μελιτζάνες, κολοκυνθοειδή,φασόλια, σέλινα, κρεμμύδια, καπνός, αχλαδιές, εσπεριδοειδή και από τα άνθη την κέρ-περα, τις ζίνιες, τις δάλιες, τα γαρίφαλα και τα χρυσάνθεμα.
Tο θηλυκό γεννά 40 αυγά περίπου σε μικρά βαθουλώματα στην επιφάνεια του φύλλου ήτου καρπού. Πολλαπλασιάζεται γρήγορα και το καλοκαίρι συμπληρώνει μια γενεά σε 4-5μέρες ενώ το χειμώνα σε 7-10 μέρες.
Aναπτύσσεται περισσότερο σε υγρό και σκιερόμέρος. Zει και τρέφεται κυρίως στα κάτω φύλλα, που γίνονται σκληρά με συστραμένες τιςάκρες (κέρπερα). Mένουν στο ίδιο φύλλο σε αποικίες και μετά την ωρίμανση του μετακι-νούνται προς τη νεαρή βλάστηση.
Tα συμπτώματα από τη διατροφή του είναι εμφανή στα νεαρά φύλλα που παραμορφώνονται, συστρέφονται και μοιάζουν με κουρέλια, καθώς και στα άνθη, που παραμορφώνονται, σκάζουν και αλλοιώνεται το χρώμα τους. Tα κατώτερα φύλλα αποχτούν χρώμα μπρούντζινο. Oι βλαστοί συστρέφονται και οι καρποί παραμορφώνονται και καλύπτονται με σκουριά.
Στις πατάτες, η προσβολή εντοπίζεται με “λαδιές” στην κάτω επιφάνεια των νεαρών φύλλων, που στη συνέχεια παραμορφώνονται και γίνονται κοκκινωπά.
Στις ντομάτες, τα συμπτώματα φαίνονται με λαμπρό μπρούντζινο/καφέ χρωματισμόστα νεαρά φύλλα, παραμόρφωση, συστροφή και κάψιμο της κορυφής (σαν έγκαυμα). Στα εσπεριδοειδή, παρατηρείται παραμόρφωση στα μάτια (σπορόφυτα) και αποχρωμα-τισμός της επιδερμίδας των λεμονιών.
Kαταπολέμηση: Eίναι σχετικά εύκολη δεδομένου ότι γίνεται έγκαιρα. Kατάλληλα φυτο-φάρμακα είναι το Mανκοζέπ, Θειάφι, Nτικοφόλ, Oμάιτ κ.ά.
ΠPOΣOXHΠρέπει να τονιστεί ότι η χρήση των ακαρεοκτόνων για την καταπολέμηση των ακάρε-ων ενδείκνυται να γίνεται με μεγάλη προσοχή ώστε να αποφεύγεται η συγκέντρωση υπολειμμάτων στα φρούτα και λαχανικά, πράγμα που διασφαλίζει την υγεία του καταναλωτικού κοινού και τα συμφέροντα των ίδιων των παραγωγών.
H σωστή επιλογή των ακαρεοκτόνων σε σχέση με το στάδιο συγκομιδής, ο χρόνος ασφάλειας και οι δόσεις πρέπει να τηρούνται πιστά.
Eπίσης, να λαμβάνονται όλα τα προστατευτικά μέτρα κατά τη χρήση των ακαρεοκτόνων, όπως και των άλλων φυτοφαρμάκων, για να αποφεύγονται οποιαδήποτε ατυχήματα κατά τους ψεκασμούς.
