Αμπέλι - Ασθένειες ξύλου

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται αυτή την περίοδο η καλλιέργεια της αμπέλου, καθώς οι ασθένειες του ξύλου καραδοκούν

ΕΥΤΥΠΙΩΣΗ Ασθένεια του ξύλου που προκαλεί σοβαρά προβλήματα στο αμπέλι. Έχουμε έξαρση της ασθένειας κυρίως σε αμπέλια μεγάλης ηλικίας. Χρειάζεται να γίνει έγκαιρη διάγνωση προς αποφυγή της εξάπλωσης της. 

Έπεσε περονόσπορος στα Κρητικά αμπέλια

Οι αυξημένες υγρασίες και οι όψιμες βροχοπτώσεις, στο πρώτο 15νθήμερο του Μαΐου, ευνόησαν την ανάπτυξη ειδικά του περονόσπορου αλλά και του ωίδιου στα αμπέλια της Κρήτης με αποτέλεσμα να υπάρχουν έντονες προσβολές, ειδικά στους αμπελώνες όπου οι παραγωγοί δεν είχαν κάνει καλύψεις με φυτοφάρμακα.

Ειδικότερα και σε ότι αφορά στον περονόσπορο, σύμφωνα με το Κέντρο Προστασίας Φυτών και Ποιοτικού Ελέγχου Ηρακλείου, «τις διυγράνσεις φύλλου του διημέρου 27-28 Απριλίου διάρκειας 7-13 ωρών ανά 24ωρο, ακολούθησαν βροχές ύψους 8–30 χλστ. κυρίως στη Βόρεια Κρήτη με μέση θερμοκρασία 13-17ο C και εξάπλωσαν περαιτέρω την ασθένεια».

Το αποτέλεσμα είναι να εμφανιστούν συμπτώματα της ασθένειας (κηλίδες λαδιού) σε πολλές τοποθεσίες κυρίως στη Βόρεια και κεντρική Κρήτη.

Σύμφωνα με τους γεωπόνους του Κέντρου, μελλοντικές βροχές ή περίοδοι με έντονες νυχτερινές δροσιές πρέπει να βρίσκουν τα αμπέλια υποχρεωτικά καλυμμένα, ιδιαίτερα στις περιοχές που έχει εμφανιστεί η ασθένεια.

Λόγω της έντονης αύξησης της βλάστησης και της ευαισθησίας των βλαστικών σταδίων των αμπελιών την περίοδο αυτή, να προτιμηθούν θεραπευτικά σκευάσματα.

Το ψεκαστικό υγρό να καλύπτει καλά το φύλλωμα και τα σταφύλια. Να ψεκάζεται κάθε γραμμή κι από τις δυο πλευρές.

Να σημειωθεί πως η προσβολή από περονόσπορο συνεπάγεται μείωση της παραγωγής, ενώ πρόκειται για ζημιά την οποία δεν καλύπτει ο ΕΛΓΑ καθώς θεωρείται πως η ασθένεια μπορεί να προληφθεί ή να αντιμετωπιστεί με την έγκαιρη χρήση φυτοφαρμάκων.

Όμως εκτός από τον περονόσπορο, οι καιρικές συνθήκες ευνοούν και το ωίδιο και όπως επισημαίνουν οι γεωπόνοι, από το στάδιο της άνθησης μέχρι και δυο εβδομάδες μετά την καρπόδεση τα αμπέλια είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα και πρέπει να προστατεύονται. Στην άνθηση να προτιμηθεί το θειάφι σε σκόνη.

Για τους υπόλοιπους εχθρούς και τις ασθένειες των αμπελιών οι γεωπόνοι του Κέντρου Προστασίας Φυτών και Ποιοτικού Ελέγχου αναφέρουν πως δεν έχουν παρατηρηθεί ιδιαίτερα προβλήματα.

----------------------------------------------

Πηγή: agrotypos.gr-Ναπολέων Σαραντίδης

----------------------------------------------

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ [3]

ΦΟΜΟΨΗ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ (Phomophsis viticola)


Εισαγωγή
Η φόμοψη είναι μια σημαντική ασθένεια ξύλου. Έχει μακροχρόνια δράση, υποβαθμίζει σταδιακά και καταστρέφει τον αμπελώνα αν δεν γίνει έγκαιρη και σωστή διάγνωση.
Είναι διαδεδομένη στην Κρήτη και αποτελεί πρόβλημα για την καλλιέργεια της σουλτανίνας, ιδιαίτερα σε τοποθεσίες όπου οι βροχοπτώσεις της άνοιξης ευνοούν την ανάπτυξη της ασθένειας και όπου φυσούν έντονοι άνεμοι που σπάζουν τις κληματίδες οι οποίες έχουν προσβληθεί στη βάση τους.

Συμπτώματα
Η ασθένεια προσβάλλει την ετήσια βλάστηση αλλά και το παλιό ξύλο.
Αποτελεί σοβαρό παράγοντα μείωσης της ετήσιας παραγωγής, υποβάθμιση της καλλιέργειας και ελάττωση της παραγωγικής ζωής του αμπελώνα.
Τα πρώτα συμπτώματα στη νέα βλάστηση εμφανίζονται αργά την άνοιξη.
• Στα φύλλα εμφανίζονται διάσπαρτες κιτρινόλευκες κηλίδες με καστανό κέντρο και νεκρώσεις στο έλασμα, το νεύρο και το μίσχο.
• Τα σταφύλια εμφανίζουν μαύρες κηλίδες στη ράχη (άξονες) ενώ το τμήμα κάτω από την προσβολή ξηραίνεται.
• Στους βλαστούς εμφανίζονται δυσδιάκριτες νεκρωτικές κηλίδες στα πρώτα μεσογονάτια όπου εξελίσσονται σε νεκρώσεις, έλκη και σχίσματα. Οι αδύνατοι βλαστοί σπάζουν εύκολα από τον αέρα ή το βάρος του φορτίου.
• Οι κληματίδες που έχουν προσβληθεί δεν ξυλοποιούνται και ασπρίζουν. Στην επιφάνεια τους σχηματίζονται τα αναπαραγωγικά όργανα του μύκητα (μικρά, μαύρα στίγματα) πολλοί οφθαλμοί δεν εκπτύσσονται νωρίς την άνοιξη.
Εικ. 5. Φόμοψη: Επιμήκεις νεκρώσεις στα βασικά μεσογονάτια διαστήματα βλαστών ποικιλίας Κάρντιναλ.

Παθογόνο αίτιο και συνθήκες ανάπτυξης της ασθένειας
Το παθογόνο αίτιο είναι ο ατελής μύκητας Phomophsis viticola, ο οποίος διαχειμάζει με τη μορφή του πυκνιδίου μέσα στο φλοιό των κληματίδων του ενός χρόνου(στη βίβλο),αλλά και με τη μορφή του μυκηλίου στο ξύλο όπου παραμένει ζωντανό.
Η διασπορά των μολυσμάτων και η μόλυνση γίνεται με τη βροχή, ενώ οι προσβολές είναι έντονες σε περιοχές με υψηλή υγρασία και χαμηλές θερμοκρασίες την άνοιξη.
Η βλάστηση των σπορίων και η διείσδυση του μυκηλίου από τα στομάτια και μικροτραύματα, ευνοείται από υψηλή υγρασία.
Η πιο πιθανή περίοδος προσβολής είναι από την έκπτυξη οφθαλμών την άνοιξη μέχρι να αποκτήσουν οι βλαστοί μήκος 15 εκ.
Στις συνθήκες της Κρήτης κρίσιμος μήνας θεωρείται ο Μάρτιος.
Το καλοκαίρι η ασθένεια αναστέλλεται λόγω των υψηλών θερμοκρασιών και ξαναρχίζει κατά τη δροσερή περίοδο των φθινοπωρινών βροχοπτώσεων.
Οι ώριμες ράγες είναι ευαίσθητες στην μόλυνση κατά τη διάρκεια παρατεταμένων βροχοπτώσεων κοντά στη συγκομιδή.
Η αντοχή των ποικιλιών παραλλάσσει σημαντικά .
Η σουλτανίνα, το ραζακί, το cardinal,το cabernet είναι πολύ ευαίσθητες, ενώ ανθεκτικότερα θεωρούνται τα οινάμπελα.

Καταπολέμηση
Πολλοί αμπελουργοί θεωρούν την ασθένεια ανίατη ενώ πρόκειται για εσφαλμένη αντίληψη. Αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με συνδυασμό καλλιεργητικών μέτρων και χημικών επεμβάσεων.
Α) Καλλιεργητικά μέτρα:
1. Να χρησιμοποιείται αμόλυντο πολλαπλασιαστικό υλικό.
2. Στο κλάδεμα να αφαιρούνται οι έντονα προσβλημένες κληματίδες και να καίγονται.
3. Να δημιουργούνται συνθήκες που ευνοούν την καλή κυκλοφορία του αέρα
4. Το κλάδεμα να γίνεται όψιμα(τέλος χειμώνα).
5. Να αποφεύγονται οι μεγάλες κλαδοτομες.
6. Οι τομές να προστατεύονται.

Β)Χημική καταπολέμηση
Με τη χειμωνιάτικη επέμβαση επιδιώκεται η καταστροφή των μολυσμάτων (πυκνιδίων) που βρίσκονται στις κληματίδες, ώστε να περιοριστεί ο πολλαπλασιασμός τους. Συνιστάται να γίνονται επεμβάσεις με χειμερινό πολτό 2-3 εβδομάδες πριν την έκπτυξη των οφθαλμών.


ΙΣΚΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ (Fomes ignarius και Stereum hirsutum)

Εισαγωγή
Είναι χαρακτηριστική χρόνια ασθένεια, με βραδεία εξέλιξη σε αμπελώνες κάποιας ηλικίας, συνήθως μετά το 10-12ο έτος της ηλικίας τους.
Καταστρέφει το αγγειακό σύστημα και διακόπτει την τροφοδοσία του φυτού με νερό. Εκδηλώνεται σε διάσπαρτα πρέμνα με τη μορφή αποπληξίας (απότομη ξήρανση) ή σταδιακής αποξήρανσης.

Συμπτώματα
Η δράση του παράσιτου είναι μακροχρόνια.
Τα συμπτώματα εμφανίζονται εξωτερικά, μόνο όταν καταστραφεί το ξύλο και αρχίζει να περιορίζεται ο εφοδιασμός της βλάστησης με νερό.
Συνήθως εκδηλώνεται το καλοκαίρι μετά από βροχή ή πότισμα που ακολουθεί περίοδος υψηλών θερμοκρασιών.
• Στα φύλλα εμφανίζονται μεσονεύριες καστανές κηλίδες με περιφερειακή χλώρωση.
• Τα σταφύλια εμφανίζουν ακανόνιστη ανάπτυξη και έπειτα ξηραίνονται.
• Οι βλαστοί έχουν ασθενική εμφάνιση, μειωμένη καρποφορία, καθολική ή μερική καθυστέρηση στο άνοιγμα των ματιών.
• Στο ξύλο εμφανίζεται σήψη η οποία αρχίζει από την εντεριώνη (καρδιά).Το προσβλημένο ξύλο γίνεται μαλακό, εύθρυπτο, με κιτρινόλευκο χρώμα και σπογγώδη υφή.

Εικ. 6. Ίσκα: Κατά μήκος τομή άρρωστου πρέμνου. Το προσβλημένο ξύλο είναι μαλακό, εύθρυπτο, σπογγώδες και έχει κιτρινόλευκο χρωματισμό.

Παθογόνο αίτιο και συνθήκες ανάπτυξης της ασθένειας
Το παθογόνο είναι σύμπλοκο μυκήτων. Η μόλυνση ξεκινά με τα σπόρια του μύκητα (βασιδιοσπόρια) τα οποία μεταφέρονται σε μεγάλες αποστάσεις με τον άνεμο και γίνεται στο νεκρό ξύλο όταν είναι βρεμένο.

Οι συνθήκες που ευνοούν εκτός από την υγρασία είναι και η ύπαρξη πληγών που φτάνουν μέχρι το ξύλο και ευνοούν την εγκατάσταση των μυκήτων.

Σοβαρή επίσης επίδραση στην ανάπτυξη της ασθένειας έχουν η ηλικία των πρέμνων (τα μεγάλης ηλικίας είναι περισσότερο ευαίσθητα), το σύστημα κλαδέματος και το μέγεθος των κλαδοτομών.

Καταπολέμηση
Καλλιεργητικά μέτρα-μέσα:
1. Ξερίζωμα και κάψιμο προσβλημένων πρέμνων.
2. Πλάγιες τομές κλαδέματος (για να μην παραμένει το νερό της βροχής).
3. Κάλυψη των πληγών με πάστα εμβολιασμού.

ΕΥΤΥΠΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ (Eutypa lata)

Εισαγωγή
Η ευτυπίωση είναι ασθένεια του ξύλου .

Για πολλά χρόνια τα συμπτώματα που προκαλεί η ασθένεια αποδόθηκαν στο μύκητα Phomophsis viticola , επειδή αυτός καταλαμβάνει συνήθως τους νεκρωμένους, από την ευτυπίωση ιστούς.

Στην Κρήτη διαπιστώθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 80’ αλλά φαίνεται ότι προϋπήρχε.

Συμπτώματα
Τα συμπτώματα γίνονται αντιληπτά στην αρχή της βλαστικής περιόδου.
• Τα φύλλα είναι μικρά, κίτρινα με νεκρώσεις, τα οποία ξηραίνονται και πέφτουν.
• Οι βλαστοί έχουν ασθενική εμφάνιση με μικρά μεσογονάτια.
• Τα σταφύλια εξελίσσονται κανονικά μέχρι την άνθηση και στη συνέχεια παρουσιάζουν ανθόρροια , μικροραγία και δεν ωριμάζουν.
• Το παλιό ξύλο (βραχίονες, κορμός) νεκρώνεται, σκληραίνει και αποχρωματίζεται. Πολλές κεφαλές δεν βλαστάνουν και δημιουργούνται έλκη γύρω από τις παλιές τομές.

Εικ. 7. Ευτυπίωση: Εγκάρσιες τομές προσβλημένων βραχιόνων με χαρακτηριστικό μεταχρωματισμό του ξύλου σε σχήμα τομέα.

Παθογόνο αίτιο και συνθήκες ανάπτυξης της ασθένειας
Ο μύκητας της Εutypa lata μολύνει με τα σπόρια (ασκοσπόρια) που μεταφέρονται με τον άνεμο πάνω στις φρέσκιες τομές του κλαδέματος
Οι δρυμείς χειμώνες είναι ευνοϊκοί για την ανάπτυξη της ασθένειας. Οι πληγές του κλαδέματος είναι ευαίσθητες στη μόλυνση ιδιαίτερα αν το κλάδεμα γίνει νωρίς και όσο το μέγεθος της πληγής είναι μεγαλύτερο .

Καταπολέμηση
Η ασθένεια αντιμετωπίζεται ικανοποιητικά με προληπτικά μέτρα. Θεραπευτικά μέτρα δεν υπάρχουν.
1. Χρησιμοποίηση αμόλυντου πολλαπλασιαστικού υλικού.
2. Διαμόρφωση κατάλληλου σχήματος.
3. Αφαίρεση και κάψιμο προσβλημένων βραχιόνων και πρέμνων.
4. Το κλάδεμα να γίνεται όψιμα(τέλος χειμώνα).
5. Να αποφεύγεται το κλάδεμα με υγρό καιρό.
6. Προστασία όλων των κλαδοτομών(ιδιαίτερα μεγάλων).
7. Να αποφεύγονται οι μεγάλες και πολλές τομές.
8. Να αποφεύγονται οι τομές κοντά στο κορμό ή διακλάδωση των βραχιόνων και κοπή του βλαστού ή κλαδιού από τη βάση του.

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ [2]

ΒΟΤΡΥΤΗΣ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ (Botrytis cinerea)

Εισαγωγή
Η ασθένεια νεκρώνει φύλλα, βλαστούς, ταξιανθίες και προκαλεί σήψη στους βότρεις, γνωστή ως ”τεφρά σήψη” . Ο μύκητας που την προκαλεί αναπτύσσεται και αναπαράγεται σε αλλοιωμένους ή νεκρούς φυτικούς ιστούς. Προκαλεί ιδιαίτερα μεγάλες ζημίες στις ποικιλίες που παράγουν πυκνόραγους βότρεις με σφικτά συμπιεσμένες ράγες. Επίσης μπορεί να προκαλέσει ζημίες κατά την αποθήκευση και μεταφορά των επιτραπέζιων σταφυλιών.

Συμπτώματα
Στα φύλλα είναι δυνατό να παρατηρηθούν κυκλικές ή ακανόνιστες κηλίδες, συνήθως στην περιφέρεια του ελάσματος, που γρήγορα ξηραίνονται και παίρνουν καστανό χρώμα.
Αν οι συνθήκες είναι ιδιαίτερα υγρές την άνοιξη,το παθογόνο μπορεί να προσβάλλει και νεαρούς βλαστούς αρχίζοντας από την κορυφή τους Τα συμπτώματα διαπιστώνονται αρχές Απριλίου, όπου δημιουργεί υγρή σήψη η οποία καλύπτεται από γκρίζο στρώμα.

Εικ. 3. Βοτρύτης: Προσβολή σταφυλής ποικιλία Σουλτανίνα.

Λίγο πρίν την άνθηση, κατά την άνθηση και λίγο μετά ,μπορεί να παρατηρηθεί νέκρωση σε τμήματα των ταξιανθιών ή και σε ολόκληρες τις ταξιανθίες, οι οποίες ξηραίνονται, παίρνουν καστανό μεταχρωματισμό και καλύπτονται από γκρίζα μούχλα.

Η συνηθέστερη και σημαντικότερη φάση είναι η προσβολή και σήψη των ώριμων σταφυλιών. Οι προσβεβλημένες ράγες στις λευκές ποικιλίες παίρνουν καστανό μεταχρωματισμό και στις κόκκινες ερυθρωπό. Με υγρό καιρό καλύπτονται από τεφρού χρώματος επίχρισμα το οποίο αποτελείται από τις καρποφορίες του μύκητα. Στις προσβλημένες ράγες αποκολλάται εύκολα η επιδερμίδα.

Παθογόνο αίτιο και συνθήκες ανάπτυξης της ασθένειας
Το παθογόνο διαχειμάζει με την μορφή μυκηλίου και σκληρωτίου πάνω στο πρέμνο, κυρίως όμως διαιωνίζεται ως σαπρόφυτο πάνω σε διάφορα οργανικά υλικά που δημιουργεί άφθονες καρποφορίες (κονιδιοφόροι).

Η μόλυνση γίνεται με τα κονίδια, των οποίων η βλαστική υφή μπορεί να εισχωρήσει στους ιστούς ή με απευθείας διάτρηση των επιδερμικών κυττάρων ή από τα στοματια ή τέλος από τις πληγές .

Ο μύκητας αναπτύσσεται από -1 έως +30οC με optimum20-25oC και τα κονίδια βλαστάνουν με παρουσία φίλμ νερού για 2 ώρες .

Η εγκατάσταση του ευνοείται από πληγές, αμυχές (ευδεμίδα, ωίδιο) στην επιδερμίδα και προτιμά ζαχαρώδη υποστρώματα.

Αρκούν 4-5 μέρες για να προκαλέσει πλήρης καταστροφή των ώριμων σταφυλιών.

Γενικά ευνοείται από τον υγρό και ψυχρό καιρό, από την ανισόρροπη λίπανση και από την κακή σχέση Ca και Mg στο έδαφος.

Καταπολέμηση
Α)Καλλιεργητικά μέτρα.
1. Καλός αερισμός σταφυλιών.
2. Καλλιέργεια αραιόραγων ποικιλιών.
3. Γραμμικά συστήματα με μεγάλες αποστάσεις μεταξύ των γραμμών και σε αρκετό ύψος από το έδαφος.
4. Ελαφρά αποφύλλωση λίγο πριν την ωρίμανση.
5. Λογική αζωτούχα λίπανση.
6. Έδαφος χωρίς ζιζάνια κατά την ωρίμανση.
7. Αποφυγή πληγών στις ράγες(από μηχανολογικά ή παθολογικά αίτια).
8. Καταπολέμηση εχθρών και ασθενειών (ευδεμίδα, ωίδιο).

Τα φυτοφάρμακα από μόνα τους δεν εξασφαλίζουν την προστασία της καλλιέργειας .

Γενικά πρέπει να διευκολύνεται η καλή κυκλοφορία του αέρα και η μείωση της σχετικής υγρασίας του αμπελώνα.

Β)Χημική καταπολέμηση
Ικανοποιητικά αποτελέσματα δίνει η μέθοδος που στηρίζεται στα βλαστικά σταδία της καλλιέργειας.

Πραγματοποιούνται 3-4 επεμβάσεις στις εξής περιόδους:
1. τέλος άνθησης
2. κλείσιμο σταφυλιών
3. αλλαγή χρώματος
4. τρείς εβδομάδες πρίν τον τρυγητό

Στη Κρήτη το ξηροθερμικό κλίμα δεν ευνοεί την ασθένεια.

Οι ανοιξιάτικες προσβολές εντοπίζονται στη βλάστηση χωρίς όμως σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις.

Μόνο σε περιπτώσεις βροχών που συνοδεύονται από χαλαζόπτωση ή ανεμοθύελλες υπάρχει ανάγκη καταπολέμησης.
Ανάγκη προστασίας έχουν τα όψιμα επιτραπέζια σταφύλια που συγκομίζονται προς στα τέλη Σεπτεμβρίου.

Οι φθινοπωρινές βροχές και η πτώση θερμοκρασίας δημιουργούν προϋποθέσεις προσβολών.

Σε αυτές τις περιπτώσεις συνιστάται :
α)Προληπτική καταπολέμηση, τρείς εβδομάδες πρίν την συγκομιδή.
β)Θεραπευτικές επεμβάσεις ,εφόσον καταγράφουν από τους μετεωρολογικούς σταθμούς των γεωργικών προειδοποιήσεων τιμές υψηλής ατμοσφαιρικής υγρασίας, διύγρανση των φυτικών οργάνων για συνεχές διάστημα 15 ωρών και θερμοκρασίες 15-20οC.

ΟΞΙΝΗ ΣΗΨΗ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

Εισαγωγή
Εκδηλώνεται μετά το γυάλισμα και προκαλεί εκτεταμένες σήψεις στα ώριμα σταφύλια .

Οι ζημίες είναι σημαντικές με άμεσες επιπτώσεις στην εμπορική άξια του προϊόντος και την ποιότητα των κρασιών(χαμηλός αλκοολικός βαθμός, υψηλή πτητική οξύτητα).

Συγχέεται με τη βοτρύτιδα την οποία και ανταγωνίζεται.

Συμπτώματα
Μετά το γυάλισμα οι προσβλημένες ράγες παίρνουν χρώμα καφέ-ιώδες(έγχρωμες ποικιλίες) ή ανοικτό κόκκινο (λευκές ποικιλίες).

Στη συνεχεία χάνουν το χυμό τους και αδειάζουν (μένει μόνο ο φλοιός ).
Τα σταφύλια σαπίζουν ,αποδιοργανώνεται και βγάζουν μια ξινή μυρωδιά, ενώ μικρά έντομα (μύγες ξυδιού) πετούν κοντά στα πρέμνα με τα σαπισμένα σταφύλια.

Εικ.4. Όξινη σήψη: Προχωρημένη προσβολή σε σταφύλια ποικιλίας Ραζακί.

Παθογόνο αίτιο και συνθήκες ανάπτυξης της ασθένειας
Τα παθογόνα αιτία είναι βακτηρία και ζυμομύκητες ,τα οποία μεταφέρονται από τις μύγες ξυδιού.

Προσελκύονται από τη μυρωδιά του χυμού, η οποία προέρχεται από τις τραυματισμένες ράγες από διάφορες αιτίες (ευδεμίδα, ωίδιο, μηχανικά αιτία).

Κατόπιν ψάχνουν και βρίσκουν τις πληγές των σταφυλιών για να γεννήσουν τα αυγά τους ,μεταφέροντας συγχρόνως τα παράσιτα της σήψης.

Αυτά βρίσκουν κατάλληλο περιβάλλον και αρχίζουν να πολλαπλασιάζονται.

Η προσβολή αρχίζει από 1-2 ράγες και εξαπλώνεται με τους χυμούς που τρέχουν πάνω στα σταφύλια.
Η ασθένεια ευνοείται από τις υψηλές θερμοκρασίες και την υψηλή υγρασία.

Εμφανίζεται συνήθως στα ζωηρά αμπέλια ενώ τα συμπαγή σταφύλια είναι περισσότερο ευαίσθητα.

Καταπολέμηση
Καλλιεργητικά μέτρα.
1. Το σύστημα διαμόρφωσης –υποστύλωσης να εξασφαλίζει καλό αερισμό των σταφυλιών και της βλάστησης . Τα σταφύλια θα πρέπει να είναι ελευθέρα και να μην καλύπτονται από φύλλα, να μην ακουμπούν στο έδαφος, να μην τρίβονται στους βλαστούς και να μην μπερδεύονται στα σύρματα.

2. Τα σταφύλια πρέπει να διατηρούνται υγιή και να μη δημιουργούνται στις ράγες πληγές ή τραύματα. Τα έντομα και τα άλλα παθογόνα (ευδεμίδα, ωίδιο, κ.α) που τραυματίζουν τα σταφύλια πρέπει να καταπολεμούνται με επιμέλεια.

3. Η υγρασία στον αμπελώνα θα πρέπει να διατηρείται χαμηλή και να ελέγχονται οι αρδεύσεις μετά το γυάλισμα.

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΠΕΡΟΝΟΣΠΟΡΟΣ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ (Plasmopara viticola)

Εισαγωγή
Θεωρείται η σπουδαιότερη ασθένεια του αμπελιού, ιδιαίτερα σε περιοχές με συχνές βροχοπτώσεις την άνοιξη. Προσβάλλει όλα τα πράσινα μέρη του φυτού και απαιτεί έγκαιρη, ορθολογική και οικονομική αντιμετώπιση.

Συμπτώματα
Προσβάλλει νεαρούς βλαστούς ,ταξιανθίες και σταφύλια.
• Στα νεαρά φύλλα αρχικά εμφανίζονται κηλίδες ελαίου αργότερα στην κάτω επιφάνεια εμφανίζονται λευκές εξανθήσεις (χνούδι),καρποφορίες του μύκητα και στη συνέχεια νέκρωση στους ιστούς. Τα φύλλα προσβάλλονται συχνότερα πριν από τα άλλα όργανα .
• Στα ώριμα φύλλα εμφανίζονται πολυγωνικές κιτρινοπράσινες κηλίδες που θυμίζουν λαδιά(κηλίδες ελαίου οι οποίες διακρίνονται έντονα στο διερχόμενο φως).
• Στους βλαστούς εμφανίζονται καστανές κηλίδες. Οι νεαροί βλαστοί λυγίζουν και παραμορφώνονται σε σχήμα S.
• Στους βότρεις οι προσβλημένοι άξονες παίρνουν το χρώμα των βρασμένων χόρτων πρίν, κατά και μετά την άνθηση. Κατόπιν καλύπτονται από εξανθήσεις και τέλος ξηραίνονται.
• Στα άνθη και στις ράγες εμφανίζονται λευκές εξανθήσεις. Μετά το γυάλισμα οι ράγες χρωματίζονται καστανές, ρυτιδώνονται και πέφτουν. Ανάλογα με το χρόνο προσβολής η ζημία είναι καθολική η μερική.

Εικ. 1. Περονόσπορος: «Κηλίδες ελαίου» σε φύλλο ποικιλίας Ροδίτη την άνοιξη.
.
Παθογόνο αίτιο και συνθήκες ανάπτυξης
Το παθογόνο αίτιο είναι ο φυκομύκητας Plasmopara viticola.

Διαχειμάζει μέσα στους σαπισμένους ιστούς των πεσμένων στο έδαφος φύλλων με τη μορφή ωοσπορίων .
Η ασθένεια εκδηλώνεται την άνοιξη.Η πορεία της συνδυάζεται άμεσα με τις καιρικές συνθήκες. Για την μόλυνση των φυτών και την εξέλιξη του μύκητα, καθοριστικός παράγοντας είναι η βροχή και η υγρασία. Τα μολύσματα βλαστάνουν μέσα στο νερό, αναπαράγονται και επιβιώνουν σε συνθήκες υψηλής υγρασίας.
Η θερμοκρασία αν και σοβαρός παράγοντας, στις συνθήκες της Κρήτης δεν αποτελεί εμπόδιο στην ανάπτυξη του περονόσπορου. Συνήθως απαιτούνται πάνω από 10οC με άριστο τους 18-25οC.
Ιδιαίτερα ευαίσθητα είναι τα βλαστικά σταδία της εμφάνισης των σταφυλιών, της άνθησης και της καρπόδεσης.
Στη Κρήτη ο Απρίλιος θεμελιώνει την ασθένεια και ο Μάιος την εξαπλώνει.

Καταπολέμηση
Είναι συνήθως προληπτική και στηρίζεται σε επίκαιρους ψεκασμούς που καθορίζονται χρονικά από τις Υπηρεσίες Γεωργικών Προειδοποιήσεων.

Οι προληπτικές καταπολεμήσεις καλό είναι να αποφεύγονται γιατί εξασφαλίζουν προστασία περιορισμένης δράσης λόγω της γρήγορης αύξησης της βλάστησης την άνοιξη.

ΩΙΔΙΟ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ (Uncinola necator)
Εισαγωγή
Το ωίδιο αποτελεί σοβαρή ασθένεια στις ξηροθερμικές περιοχές και ιδίως στη Κρήτη, όπου το κλίμα του νησιού και οι ποικιλίες οι οποίες καλλιεργούνται την ευνοούν.

Συμπτώματα
Προσβάλλει όλα τα πράσινα μέρη.
• Στα φύλλα σχηματίζονται χλωρωτικές ή γυαλιστερές κηλίδες στην πάνω και κάτω επιφάνεια αντίστοιχα. Κατόπιν εμφανίζεται ένα αραχνοειδές γκρίζο επίχρισμα, (μυκήλιο και καρποφορίες). Το έλασμα κατσαρώνει και καρουλιάζει.
• Στους βλαστούς σχηματίζονται καστανές κηλίδες και είναι ιδιαίτερα έντονες στις ώριμες κληματίδες.
• Στα σταφύλια εμφανίζονται τεφρόλευκες εξανθήσεις και μοιάζουν σκονισμένα. Οι ράγες σχίζονται και αποκαλύπτονται τα σπέρματα. Τα σταφύλια προσβάλλονται μέχρι και το γυάλισμα.

Εικ. 2. Ωίδιο: Προσβολή των πράσινων ραγών και κάλυψη τους απ’ τις λευκόχροες καρποφορίες του παθογόνου.

Παθογόνο αίτιο και συνθήκες ανάπτυξης της ασθένειας
Το παθογόνο αίτιο είναι ο μύκητας Uncinola necator.Ο μύκητας διαχειμάζει πάνω στις κληματίδες και μέσα στους οφθαλμούς με τη μορφή μυκηλίου. Ο μύκητας αρχίζει να αναπτύσσεται παράλληλα με την βλάστηση. Eυνοείται από υψηλές θερμοκρασίες (22-27 οC ) και τους θερμούς ανέμους. Παρόλο που οι απαιτήσεις του σε υγρασία δεν είναι μεγάλες (η ατμοσφαιρική υγρασία θεωρείται αρκετή),σε υγρές περιοχές αναπαράγεται και μολύνει ευκολότερα,
Τα ευαίσθητα βλαστικά σταδία στην ασθένεια είναι : τα πρώτα φύλλα, η άνθηση και η καρπόδεση.

Καταπολέμηση
Γίνονται 3-4 προληπτικές επεμβάσεις με βρέξιμο θείο ή σκόνη θείου οι οποίες συνήθως εξασφαλίζουν ικανοποιητική προστασία στα οινάμπελα και στη σουλτανίνα για σταφίδα ,ενώ στα επιτραπέζια απαιτούνται συμπληρωματικές επεμβάσεις

Υποχρεωτικές καταπολεμήσεις πρέπει να γίνονται στα παρακάτω σταδία της καλλιέργειας:
1)έναρξη βλάστησης
2)άνθηση
3)καρπόδεση
4)κλείσιμο σταφυλιών